Johannesburg 2008

donderdag 22 mei 2008

Mijn reportage bij NOVA!

Gisteravond is mijn allereerste tv-reportage uitgezonden!!! Bij NOVA! Voor degene die 'm nog niet gezien hebben:

http://player.omroep.nl/?aflID=7048941

(want ja, ben best wel een beetje trots...en moe...van alle indrukken)

dinsdag 29 april 2008

NOVA-weblog

Sinds vandaag heb ik ook een NOVA-weblog! Ga naar de NOVA-website en klik op Imke in Zuid-Afrika, of ga direct naar mijn weblog.

dinsdag 22 april 2008

Foto's!!!

En omdat ik hier niet alleen maar werk, maar ook veel leuke dingen doe, zoals een weekendje fietsen door Soweto, een bezoek aan de township Alexandria, hiken, braaien en aan mijn zwembad liggen....bekijk mijn digitale foto-album!

Working 3am to 8pm

“I split people. Black men are attracted to little things [like miniskirts], white men are attracted to breast. That’s why this happened to that girl”

Een opzienbarende uitspraak van minibus chauffeur Zodwa, die ik interviewde voor een verhaal over vrouwelijke minibuschauffeurs. In de wereld van de minibus taxis - waar machtige taxibazen de dienst uitmaken - is slechts twee procent van de taxi-chauffeurs vrouw. Ik vroeg Zodwa, onder andere, wat ze vond van het drama dat zich in februari afspeelde op Noord Street Taxirank in Johannesburg. Een 25-jarige vrouw werd hier door taxi-chauffeurs uitgekleed en aangerand, omdat ze een minirok droeg. Het incident leidde tot grote verontwaardiging. In Johannesburg en Kaapstad werd uit protest een ‘miniskirt parade’ georganiseerd.

Miniskirt
Zodwa zag het toch wat anders. Zie hieronder een fragment van het interview:

Do you agree with the things that happened to the girl?
”Well, I think she should have dressed appropriate (…) I think that’s because I am Zulu. [as a Zulu] You are not allowed to walk like that as a woman”

She asked for it, that’s what you mean?
"Yes (…) A woman should dress appropriate. You know, in a taxi you have to bend over if you want to go out for example, and then people will see your ass”

But dressing inappropriate, is that an excuse to abuse someone?
”Well, they were supposed to swear at her, but they should have left her and not touch her.”

Huwelijksaanzoek
Ik interviewde Zodwa tijdens haar pauze in haar minibus op de aftanse taxirank Bree. Mijn collega was mee, als tolk, want Zodwa spreekt maar beperkt Engels en dus vertaalde mijn collega alles uit het Zulu. Het had ons twee dagen gekost om een vrouwelijke minibus chauffeur te vinden, aangezien de chauffeurs de hele dag op de weg zitten en moeilijk te traceren zijn. Het was dus een kwestie van heel veel met de minibusjes reizen, op taxiranks rondhangen en aan heel veel mensen vragen. Als blanke viel ik ook nog eens enorm op en na diverse huwelijksaanzoeken was ik het wel enigszins beu, maar uiteindelijk vonden we Zodwa, die bereid was om haar verhaal te vertellen.

Zodwa
Een verhaal waar je niet al te vrolijk van wordt. Zodwa werkt zeven dagen in de week van ‘s morgens vroeg tot 's avonds laat. Ze staat elke morgen om 03.00uur op, kleedt zich aan, wast zich, maakt haar lunch. Daarna begeeft ze zich naar een verzamelpunt in Soweto waar alle taxi- chauffeurs worden opgepikt om vervolgens naar de taxi rank in het centrum van Johannesburg te worden gebracht. Daar begint ze om 6.00uur met rijden tot 's avonds 19.00uur. Ze komt elke avond om kwart over acht thuis.

Zodwa heeft drie zoons van respectievelijk 15 jaar, 5 jaar en 4 maanden oud. Ze ziet haar kinderen zelden. Haar jongste kind wordt verzorgd door haar zus, de oudste zoon zorgt voor zijn kleinere broer. Op zondag neemt ze haar oudste kinderen mee in de taxi, omdat het dan minder druk is, maar wel nog genoeg te verdienen. Van het geld dat Zodwa elke dag verdient, moet ze 500 rand betalen aan de taxibaas, want de minibus taxi is niet van haar zelf. Ook moet ze haar eigen benzine betalen. Het geld dat ze hierna overhoudt, is van haar. Zodwa verdient ongeveer 500 rand (minder dan 50 euro) per week.

Recapitalisation
Het verhaal van Zodwa maakt deel uit van een groter verhaal over de Zuid-Afrikaanse minibus taxi-industrie waar ik mee bezig ben. De taxi business wordt op moment drastisch door de overheid gereorganiseerd middels het Taxi Recapitalization Project (TRP). In 2013 moet het grootste deel van de circa 150.000 minibus taxi's in Zuid-Afrika vervangen zijn door zo’n 80.000 nieuwe, veilige taxi's. Taxibazen kunnen hun oude taxibusjes inleveren tegen een vergoeding van 50.000 rand waarmee ze vervolgens een nieuwe bus kunnen kopen of een andere business kunnen beginnen.

Met de World Cup in 2010 heeft de overheid er groot belang bij dat er drastisch wordt gereorganiseerd. Maar het project kampt met grote vertragingen, onder andere omdat de taxi-industrie regelmatig overhoop ligt met de regering.

Vertraging
Ook mijn verhaal loopt vertraging op, want Zodwa is inmiddels al 1,5 week niet meer aan het werk omdat haar jongste kind in het ziekenhuis ligt. En dus stond ik afgelopen maandag voor niks om 6.00uur 's morgens op taxi standplaats Bree om een dag met haar mee te rijden. Hopelijk gaat dat er de komende week wel van komen, zodat ik mijn verhaal kan afmaken. Maar voorlopig werk ik nog even van ‘nine to five’.

maandag 14 april 2008

Mail&Guardian

Alweer een maand in Johannesburg en alweer drie weken aan het werk. Ik begin dus aardig in mijn nieuwe Zuid-Afrikaans werkritme te komen. Hoewel ik geen vaste werktijden heb, begin ik mijn werkdag meestal om ongeveer 9.00uur. Dat betekent dat ik, als ik niet door een collega wordt opgepikt, om 8.15uur de bus of de minibus naar mijn werk neem. De route naar mijn werk ken ik inmiddels uit mijn hoofd en naast een aantal woorden Zulu (mijn collega geeft me een basiscursus) spreek ik inmiddels ook 'de taal van de minibus'.

Aangezien de minibussen niet op vaste plekken stoppen, moet je zelf een seintje geven als je ergens uit wilt stappen. In eerste instantie riep ik (meestal enigszins paniekerig en op het allerlaatste moment als ik de omgeving ineens herkende) datgene dat mij het meest logisch leek, namelijk: 'stop!', of de wat beleefdere variant: 'can you please stop?!' Als fervent minibusganger weet ik inmiddels echter beter. Van achterin de minibus, waar ik heerlijk opgepropt tussen de andere medepassagiers mijn ontbijt nuttig, klinkt nu een nonchalant 'after robot' (stoppen na het volgende stoplicht) of 'short left/right' (links of rechts van straat stoppen).

Werkplek
En zo beland ik elke morgen keurig voor deur van de Mail&Guardian: een groot wit gebouw aan Jan Smuts Avenue, de grote straat die Johannesburg doorkruist. Mijn werkplek telt circa 40 redacteuren. De redactie is, zoals dat in het 'nieuwe' Zuid-Afrika zo mooi heet, 'gemixt'. Dat wil zeggen: blacks, whites, coloureds, Indians etcetera. Mijn directe collega's zijn: Thembelehli uit Soweto, de Indiase Zahira uit Durban (beide zijn net als ik junior reporter); Valencia die als assistent van de eindredacteur werkt; collega Keith die het last minute news doet, mijn supervisor en eindredacteur Riaan die Afrikaans is, en mijn chef Matthew, die Engelse 'roots' heeft.

De sfeer op de redactie is relaxed met veel vrijheid om verhalen te maken. Omdat de Mail&Guardian een 'weekly' is en dus maar een keer per week uitkomt, is er relatief veel tijd voor een artikel.

Werktempo
Maar los daarvan ligt het werktempo ook minder hoog dan in Nederland. Er wordt weinig telefonisch gedaan, voor de meeste dingen gaan redacteuren bij de betreffende instanties of personen langs. En als je op pad gaat voor een verhaal, gaat dat allemaal rustig aan. Op je gemak ga je naar de betreffende locatie, neemt daar uitgebreid de tijd om mensen te interviewen en daarna ga je zeker niet meteen terug naar de redactie. Je gaat nog even ergens iets drinken, of eten, loopt nog een rondje door het centrum, misschien zelfs nog even een winkel in. Of de fotograaf waarmee je bent, moet nog even naar een andere klus, waar je nog even mee naartoe gaat. Daar staat wel tegenover dat iedereen bij de Mail&Guardian 40 uur per week werkt. Geen parttimers dus, daar hebben ze hier nog nooit van gehoord.

Demonstratie
De afgelopen weken weer regelmatig op pad geweest en weer veel indrukken en ervaringen rijker. Naast mijn grotere verhaal over de minibus taxi industrie waar ik mee bezig ben (zie ander blog) ook verschillende nieuwsverhalen gemaakt. Woensdag voor een verhaal naar een demonstratie in het centrum van Johannesburg geweest. Net als in de rest van de wereld werd er hier gedemonstreerd tegen de hoge prijzen van voedsel, benzine en electriciteit. Het was een demonstratie op z'n (Zuid-)Afrikaans, met veel dans en zang. Revolutionaire en anti-kapitalistische liederen en ook het strijdlied van ANC-president Zuma mocht niet ontbreken. Voor het artikel, zie: Thousands march over food, power

Vrijdag naar een bijeenkomst geweest waar de leider van de ANC Youth League sprak over het voorstel van de Youth League om de verkoop van alcohol op zondag te verbieden. Zie het artikel: ANC Youth League continues to fight alcohol abuse.

Kortom, nog steeds genoeg te doen hier! Voor een indruk van mijn nieuwe werkplek, bekijk mijn foto-album.

donderdag 3 april 2008

1 april en Zimbabweaanse vluchtelingen

Mijn eerste drie werkdagen bij de Mail&Guardian ben ik meteen flink aan het werk geweest. Op mijn eerste dag heb ik een verhaal geschreven over 1 april-grappen in de Zuid-Afrikaanse kranten. Een goede manier om een beetje te wennen aan het schrijven in het Engels. Voor de geïntesseerden, zie het artikel: Sector-sharing power? No -- April Fool's Day!

Dinsdag, woensdag en donderdag waren een stuk heftiger. Ik heb respectievelijk een ochtend, avond en een halve dag gespendeerd in de Central Methodist Church van Johannesburg, waar circa 1200 Zimbabweaanse vluchtelingen verblijven (voor degene die de Van Dis-documentaire hebben gezien: die kerk dus!). Een indrukwekkende ervaring. 's Avonds wordt werkelijk elke traptrede in de kerk bezet door slapende vluchtelingen. Het is er donker en het stinkt er behoorlijk, niet zo vreemd ook met 1200 mensen - mannen, vrouwen, baby's - die koken, slapen, eten op zo'n relatief kleine oppervlakte...

Ik heb er vluchtelingen geïnterviewd over de verkiezingen in Zimbabwe: zal Mugabe zijn macht opgeven en gaan ze dan terug naar huis? De meeste vluchtelingen zijn vol hoop, willen zo graag naar huis... Met veel mensen gesproken, allemaal hebben ze een even indrukwekkend verhaal. Voor het resultaat tot nu toe van mijn diverse bezoeken aan de kerk, zie het artikel: 'If Mugabe is still there, I am not going home'.

Ook nog een avond met een collega op pad geweest in het centrum van Johannesburg, voor een verhaal over organisatie die soep uitdeelt aan daklozen. Ongelooflijk hoeveel mensen hier 's nachts op straat slapen! Kreupelen, moeders met kinderen...

Kortom, veel indrukken op mijn eerste drie werkdagen, binnenkort volgt een uitgebreider verhaal van mijn ervaringen, maar dan weten jullie in ieder geval dat ik me hier niet verveel en kunnen jullie alvast twee van mijn artikelen lezen!

maandag 31 maart 2008

Welcome to Jo'burg!

‘Welcome to Johannesburg Imke’. Dat staat er op bij aankomst in mijn nieuwe huis op het krijtbord in de keuken. Welkom in de grootste stad van Zuid-Afrika, en de grootste stad van Afrika ten zuiden van Lagos. Welkom in de stad die haar bestaansrecht dankt aan het goud van de Witwatersrand en ooit trekpleister was voor honderdduizenden goudzoekers. Nu heeft ‘the City of Gold’, Jo’burg, Jozi of eGoli met zijn circa acht miljoen inwoners vooral een grote aantrekkingskracht op iedereen met ambitie, en op arme Zuid-Afrikanen op zoek naar werk en een toekomst.

Mijn rit van het Oliver Tambo vliegveld naar mijn nieuwe woning in Auckland Park roept in eerste instantie vage beelden op van mijn bezoek aan de stad in 2002. De skyline met zijn wolkenkrabbers, de brede wegen en de grote afstanden. ‘Het New York van Afrika’ typeerde journaliste Elles van Gelder de stad recentelijk in een van haar artikelen. De stad doet in eerste instantie inderdaad Amerikaans aan.

Maar het is toch echt Zuid-Afrika waar ik ben beland. Dat verraden de verkopers aan mijn autoraam, de ‘black taxis’ met hun roekeloze rijgedrag, de Afrikaanse teksten op de bussen (‘bij nood stamp die ruit uit’), en het Zulu en Xhosa (of een van de andere 11 officiele talen van Zuid-Afrika) dat ik om me heen hoor. Het geeft iets weer van de sfeer waarin ik me de komende zeven maanden ga begeven.

‘Haves’ en ‘have nots’
Een sfeer bepaald door grote tegenstellingen waaraan ik de eerste week nog erg moet wennen. Waar ik tijdens mijn verblijf als student op het Peninsule Technikon in Belville (bij Kaapstad) in 2002 een van de weinige blanke studenten op de universiteitscampus was en me voornamelijk bevond tussen studenten afkomstig uit de township Kayalitsha, maak ik als werkende ‘expat’ ineens veel nadrukkelijker deel uit van de rijke(re), nog steeds voornamelijk blanke, klasse.

Het zijn de immense tegenstellingen tussen de ‘haves’ en ‘have nots’ die de oorzaak vormen voor de enorme criminaliteit in Johannesburg en de bijna panische focus op veiligheid. De wijk waarin ik woon, bestaat uit huizen achter hoge muren met prikkeldraad. Mijn eigen huis heeft tralies voor de ramen en een geavanceerd alarmsysteem. In het donker alleen over straat wordt afgeraden.

Ook als ik overdag door mijn straat loop, kom ik bijna nooit iemand tegen (gelukkig bevindt de levendige wijk Melville zich letterlijk bij mij om de hoek, waardoor ik me in no time tussen de mensen begeef). Lopen is sowieso een zeldzaamheid in deze stad. Niet zo vreemd, want de afstanden zijn groot en Johannesburg kent niet echt een centrum. De bars, restaurants en culturele activiteiten bevinden zich in verschillende suburbs, veelal verstopt in grote shopping malls. Iedereen die het zich kan veroorloven doet dan ook alles met de auto.

Minibusjes
Degene zonder auto, voornamelijk het ‘gekleurd’ deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking (en rijbewijsloze personen zoals ik) zijn aangewezen op het systeem van minibusjes. Een systeem dat chaotisch aan doet, maar een feite een ingenieus public transport netwerk vormt. De ontelbare Toyota busjes hebben allemaal hun eigen route en de verschillende bestemmingen hun eigen teken (je wijsvinger opsteken betekent dat je naar town wilt, je middelvinger omlaag brengt je naar de northern suburbs).

Vervoer per minibusje is goedkoop en makkelijk, je loopt naar de straat en houdt er een aan. Geen vaste tijden en lang wachten is er niet bij. Daarnaast is het minibusjescircuit een verademing in vergelijking met de geisoleerde sfeer van shopping malls, grote huizen en dure auto’s waarin ik me toch enigszins verloren voel.

Jo’burg vibe
Het is zo'n eerste week dus vooral wennen, maar langzamerhand begin ik de stad een beetje door te krijgen en iets te voelen van de ‘Jo’burg vibe’ zoals mijn hoofdredacteur bij de Mail&Guardian die bij mijn aankomst steekwoordsgewijs beschreef: een ‘melting pot’ van verschillende nationaliteiten en culturen, een enorme energie, de meest gemixte en vooruitstrevende stad van Zuid-Afrika, daar waar alles gebeurt. ‘It’s this typical ‘Jo’burg vibe’ that makes the city so interesting’.

Mijn bezoek aan de township Alexandria uitkijkend op de rijke noordelijke suburb Sandton, mijn wandeling door het City Centre, mijn bezoek aan de Market Theatre en Melville’s seventh street - met zijn vele jazzcafeetjes, de bars en restaurantjes - laten mij deze eerste week al iets voelen van deze ‘Jo’burg vibe’. En maken dat ik de stad hoe langer hoe meer ga waarderen!

En ja, de Zuid-Afrikaanse stad waar het allemaal gebeurt: wat wil een journalist nog meer? Aan het werk dus, morgen (1 april) mijn eerste officiele werkdag!