“I split people. Black men are attracted to little things [like miniskirts], white men are attracted to breast. That’s why this happened to that girl”
Een opzienbarende uitspraak van minibus chauffeur Zodwa, die ik interviewde voor een verhaal over vrouwelijke minibuschauffeurs. In de wereld van de minibus taxis - waar machtige taxibazen de dienst uitmaken - is slechts twee procent van de taxi-chauffeurs vrouw. Ik vroeg Zodwa, onder andere, wat ze vond van het drama dat zich in februari afspeelde op Noord Street Taxirank in Johannesburg. Een 25-jarige vrouw werd hier door taxi-chauffeurs uitgekleed en aangerand, omdat ze een minirok droeg. Het incident leidde tot grote verontwaardiging. In Johannesburg en Kaapstad werd uit protest een ‘miniskirt parade’ georganiseerd.
Miniskirt
Zodwa zag het toch wat anders. Zie hieronder een fragment van het interview:
Do you agree with the things that happened to the girl?
”Well, I think she should have dressed appropriate (…) I think that’s because I am Zulu. [as a Zulu] You are not allowed to walk like that as a woman”
She asked for it, that’s what you mean?
"Yes (…) A woman should dress appropriate. You know, in a taxi you have to bend over if you want to go out for example, and then people will see your ass”
But dressing inappropriate, is that an excuse to abuse someone?
”Well, they were supposed to swear at her, but they should have left her and not touch her.”
Huwelijksaanzoek
Ik interviewde Zodwa tijdens haar pauze in haar minibus op de aftanse taxirank Bree. Mijn collega was mee, als tolk, want Zodwa spreekt maar beperkt Engels en dus vertaalde mijn collega alles uit het Zulu. Het had ons twee dagen gekost om een vrouwelijke minibus chauffeur te vinden, aangezien de chauffeurs de hele dag op de weg zitten en moeilijk te traceren zijn. Het was dus een kwestie van heel veel met de minibusjes reizen, op taxiranks rondhangen en aan heel veel mensen vragen. Als blanke viel ik ook nog eens enorm op en na diverse huwelijksaanzoeken was ik het wel enigszins beu, maar uiteindelijk vonden we Zodwa, die bereid was om haar verhaal te vertellen.
Zodwa
Een verhaal waar je niet al te vrolijk van wordt. Zodwa werkt zeven dagen in de week van ‘s morgens vroeg tot 's avonds laat. Ze staat elke morgen om 03.00uur op, kleedt zich aan, wast zich, maakt haar lunch. Daarna begeeft ze zich naar een verzamelpunt in Soweto waar alle taxi- chauffeurs worden opgepikt om vervolgens naar de taxi rank in het centrum van Johannesburg te worden gebracht. Daar begint ze om 6.00uur met rijden tot 's avonds 19.00uur. Ze komt elke avond om kwart over acht thuis.
Zodwa heeft drie zoons van respectievelijk 15 jaar, 5 jaar en 4 maanden oud. Ze ziet haar kinderen zelden. Haar jongste kind wordt verzorgd door haar zus, de oudste zoon zorgt voor zijn kleinere broer. Op zondag neemt ze haar oudste kinderen mee in de taxi, omdat het dan minder druk is, maar wel nog genoeg te verdienen. Van het geld dat Zodwa elke dag verdient, moet ze 500 rand betalen aan de taxibaas, want de minibus taxi is niet van haar zelf. Ook moet ze haar eigen benzine betalen. Het geld dat ze hierna overhoudt, is van haar. Zodwa verdient ongeveer 500 rand (minder dan 50 euro) per week.
Recapitalisation
Het verhaal van Zodwa maakt deel uit van een groter verhaal over de Zuid-Afrikaanse minibus taxi-industrie waar ik mee bezig ben. De taxi business wordt op moment drastisch door de overheid gereorganiseerd middels het Taxi Recapitalization Project (TRP). In 2013 moet het grootste deel van de circa 150.000 minibus taxi's in Zuid-Afrika vervangen zijn door zo’n 80.000 nieuwe, veilige taxi's. Taxibazen kunnen hun oude taxibusjes inleveren tegen een vergoeding van 50.000 rand waarmee ze vervolgens een nieuwe bus kunnen kopen of een andere business kunnen beginnen.
Met de World Cup in 2010 heeft de overheid er groot belang bij dat er drastisch wordt gereorganiseerd. Maar het project kampt met grote vertragingen, onder andere omdat de taxi-industrie regelmatig overhoop ligt met de regering.
Vertraging
Ook mijn verhaal loopt vertraging op, want Zodwa is inmiddels al 1,5 week niet meer aan het werk omdat haar jongste kind in het ziekenhuis ligt. En dus stond ik afgelopen maandag voor niks om 6.00uur 's morgens op taxi standplaats Bree om een dag met haar mee te rijden. Hopelijk gaat dat er de komende week wel van komen, zodat ik mijn verhaal kan afmaken. Maar voorlopig werk ik nog even van ‘nine to five’.
